कवितेतल्या प्रतिकांची सृष्टी ही एक अजब गोष्ट आहे . प्रतीकांच्या अलीकडे आणि प्रतीकांच्या पलीकडे आणि यामध्ये तयार झालेले विश्व यात अनेक भावतरंग उठतात मावळतात .मला माझ्याच कवितेतल सर्वाधिक आवडलेलं प्रतीक म्हणजे "वेडी म्हातारी "
तिचे वर्णन करायचे झाल्यास काळे पांढरे तेल न लावलेले रुक्ष केस ,कमरेत वाकलेले तिच वय आणि त्यामुळे तिच्या उंचीएवढी तिच्या हातातली तिच्या उंचीपेक्षा अधिक भासणारी लाकडी काठी ,सतेज डोळे ठसठशीत कुंकू ,निमुळत्या होत आलेल्या केसांना बांधलेली रिबीन ,अडाणीपणाचे आव आणणारे चेहऱ्यावरचे भाव तरीही तर्कास देखील थक्क व्हावेत असे तिच्या तोंडून येणारे तत्वज्ञान म्हणजे तिला वेडी म्हटल खर पण शहाणपणाचे औदार्य तिच्याकडे ,
स्टीफन हॉकिंगच्या brief history of time मध्ये वर्णन केलेल्या एका प्रसंगात एक वयोवृद्ध स्त्री रसेल या शास्त्रज्ञाला उत्तर देते "तुम्ही सांगितलेले पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते वगैरे हे बकवास आहे ,खर म्हणजे जग एका प्रचंड कासवाच्या पाठीवर ठेवलेली सपाट तबकडी आहे "
तिच्या या विधानावर रसेल तिला प्रतिप्रश्न करतो
मग ते कासव कशावर उभे आहे ?
ती पुन्हा उत्तरते "तू फार हुशार आहेस हुशार ,एकाखाली एक सगळी कासवचं आहेत ,
प्रतिकात दिसणारी म्हातारी ती देखील अशीच वाटते ,आता ती करुण आहे मला कुशीत ओढून नेते की अंधारात दूर ढकलते हे सांगणे कठीण आहे .मधुमंजिरीच्या म्हातारीसारखी ती चेटकीण असेलही किंवा ज्येष्ठागौर म्हणून गरीब ब्राह्मणाकडे जेवायला येणाऱ्या दयाळू बुद्धीसारखी असेलही . एकूण ही म्हातारी मला प्रतीकातून पाहायला खूप आवडते .तत्वज्ञात वर्णन केलेलं ब्रम्ह आणि माया त्यामधील माया माया हि देखील अशीच असावी बहुधा अर्थात तिला अनेक प्रकारे भिन्नत्व घेता येते पण त्यातही तिचे असे म्हातारे रूपड फार जवळच वाटेल मला !
-----कविता मोकाशी
तिचे वर्णन करायचे झाल्यास काळे पांढरे तेल न लावलेले रुक्ष केस ,कमरेत वाकलेले तिच वय आणि त्यामुळे तिच्या उंचीएवढी तिच्या हातातली तिच्या उंचीपेक्षा अधिक भासणारी लाकडी काठी ,सतेज डोळे ठसठशीत कुंकू ,निमुळत्या होत आलेल्या केसांना बांधलेली रिबीन ,अडाणीपणाचे आव आणणारे चेहऱ्यावरचे भाव तरीही तर्कास देखील थक्क व्हावेत असे तिच्या तोंडून येणारे तत्वज्ञान म्हणजे तिला वेडी म्हटल खर पण शहाणपणाचे औदार्य तिच्याकडे ,
स्टीफन हॉकिंगच्या brief history of time मध्ये वर्णन केलेल्या एका प्रसंगात एक वयोवृद्ध स्त्री रसेल या शास्त्रज्ञाला उत्तर देते "तुम्ही सांगितलेले पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते वगैरे हे बकवास आहे ,खर म्हणजे जग एका प्रचंड कासवाच्या पाठीवर ठेवलेली सपाट तबकडी आहे "
तिच्या या विधानावर रसेल तिला प्रतिप्रश्न करतो
मग ते कासव कशावर उभे आहे ?
ती पुन्हा उत्तरते "तू फार हुशार आहेस हुशार ,एकाखाली एक सगळी कासवचं आहेत ,
प्रतिकात दिसणारी म्हातारी ती देखील अशीच वाटते ,आता ती करुण आहे मला कुशीत ओढून नेते की अंधारात दूर ढकलते हे सांगणे कठीण आहे .मधुमंजिरीच्या म्हातारीसारखी ती चेटकीण असेलही किंवा ज्येष्ठागौर म्हणून गरीब ब्राह्मणाकडे जेवायला येणाऱ्या दयाळू बुद्धीसारखी असेलही . एकूण ही म्हातारी मला प्रतीकातून पाहायला खूप आवडते .तत्वज्ञात वर्णन केलेलं ब्रम्ह आणि माया त्यामधील माया माया हि देखील अशीच असावी बहुधा अर्थात तिला अनेक प्रकारे भिन्नत्व घेता येते पण त्यातही तिचे असे म्हातारे रूपड फार जवळच वाटेल मला !
-----कविता मोकाशी
No comments:
Post a Comment